Planując wycieczkę na Pustynię Błędowską, najlepiej od razu zdecydować, czy zależy Ci na krótkiej przejażdżce z widokami, czy na objechaniu większej części okolicy. Najpraktyczniejszym wyborem jest pętla Velo Pustynia, która łączy pustynny krajobraz, leśne szutry, punkty widokowe i nową kładkę nad doliną Białej Przemszy. Poniżej podpowiadam, jak zaplanować przejazd, jaki rower wybrać i na co uważać po drodze.
Najważniejsze decyzje przed wyjazdem na pustynną pętlę
- Velo Pustynia ma około 22 km, a spokojny przejazd z postojami zajmuje zwykle 2,5-4 godziny.
- Trasa prowadzi głównie po szutrach i drogach pieszo-rowerowych, dlatego najlepiej sprawdzi się gravel, trekking, cross lub MTB.
- Najciekawsze punkty to Róża Wiatrów, Czubatka, Dąbrówka oraz 400-metrowa kładka nad Białą Przemszą.
- Nie wolno wjeżdżać na wojskową część pustyni. Należy trzymać się oznakowanych dróg i respektować zakazy wstępu.
- Na pierwszą wizytę polecam start w Dąbrówce albo przy Róży Wiatrów, najlepiej rano lub w dzień powszedni.
Najlepszy wybór na pierwszy przejazd to Velo Pustynia
Jeżeli interesuje Cię rowerowe zwiedzanie Pustyni Błędowskiej, zacząłbym właśnie od Velo Pustynia. To pętla o długości około 22 km, poprowadzona po pograniczu województw małopolskiego i śląskiego. Nie jest to trasa przez sam środek luźnych wydm, lecz bezpieczny szlak wokół najbardziej dostępnej części pustyni.
Całość ma łatwy charakter, ale nie należy mylić tego z jazdą wyłącznie po gładkim asfalcie. Około 60% nawierzchni stanowią szutry, około 37% utwardzone drogi pieszo-rowerowe, a krótki fragment prowadzi asfaltową drogą publiczną. Właśnie ta zmienność sprawia, że przejazd jest ciekawszy, ale wymaga roweru z nieco szerszymi oponami.
W mojej ocenie to bardzo dobry kierunek na jednodniowy wypad. Dystans nie męczy nadmiernie, a po drodze jest wystarczająco dużo miejsc, w których można zejść z roweru, zrobić zdjęcia i odpocząć. Trasa jest oznakowana pomarańczowymi znakami rowerowymi R-4, choć przed wyjazdem i tak warto pobrać mapę offline.
Jak przebiega pętla i co zobaczysz po drodze
Najwygodniej rozpocząć przejazd przy punkcie widokowym Dąbrówka w Chechle. Stąd trasa prowadzi szutrową drogą w kierunku kładki, a później w stronę turystycznej części pustyni i Róży Wiatrów. Można też wystartować przy Róży Wiatrów, jeśli zależy Ci przede wszystkim na pustynnym krajobrazie i krótszym wariancie przejazdu.
Dąbrówka i kładka nad Białą Przemszą
Dąbrówka jest dobrym miejscem na rozpoczęcie wycieczki, ponieważ od razu pokazuje mniej zagospodarowaną, północną część terenu. Z platformy widać obszar wojskowy, na który obowiązuje zakaz wstępu. Przy dobrej widoczności można czasem obserwować ćwiczenia, ale nie warto planować wyjazdu wyłącznie z myślą o takim widoku.
Jedną z najnowszych atrakcji jest drewniana kładka o długości około 400 metrów, poprowadzona nad podmokłą doliną Białej Przemszy. W słoneczne weekendy bywa na niej tłoczno, dlatego przy większym ruchu pieszych rozsądniej zejść z roweru i przeprowadzić go przez ten odcinek.
Róża Wiatrów jako główny punkt postoju
Róża Wiatrów w Kluczach to najbardziej intuicyjny punkt startowy. Drewniane platformy, ławki i widok na piaski tworzą dobre miejsce na dłuższą przerwę. W sezonie działają tu punkty gastronomiczne, ale nie traktowałbym ich jako jedynego źródła jedzenia i wody, szczególnie poza weekendem.
Przeczytaj również: Czad - Przewodnik: Co zobaczyć, kiedy jechać i jak planować?
Czubatka, stawy i Przystanek Oaza
Na trasę warto dołożyć podjazd na wzgórze Czubatka. Ostatni fragment jest wyraźnie bardziej stromy niż reszta pętli, ale panorama wynagradza wysiłek. To najlepszy punkt, jeśli chcesz zobaczyć rozmiar Pustyni Błędowskiej z góry, a nie tylko przejechać obok jej piasków.
Ciekawym dodatkiem są także Staw Zielony i Staw Czerwony, położone około 750 metrów od głównego przebiegu trasy. Jeśli nie chcesz robić dużego kilometrażu, wybierz jeszcze Przystanek Oaza nad Białą Przemszą. To spokojniejsze miejsce na odpoczynek, szczególnie gdy przy głównych punktach widokowych jest dużo ludzi.
Jaki rower wybrać i jak trudna jest ta trasa
Najbardziej uniwersalny będzie rower trekkingowy, crossowy albo gravelowy. Poradzi sobie również MTB, a na utwardzonych odcinkach nawet rower miejski. Szosówkę zostawiłbym w domu, ponieważ leśne szutry i luźniejsze fragmenty mogą być dla niej niewygodne, a czasem po prostu ryzykowne.
Przy gravelu dobrze sprawdzą się opony o szerokości mniej więcej 38-45 mm. Nie chodzi o sportową szybkość, tylko o stabilność na kamieniach, piasku i nierównościach. Na tej trasie większą różnicę robi komfort jazdy niż kilka minut oszczędzonych na czasie przejazdu.
Technicznie Velo Pustynia jest łatwa. Największym wyzwaniem nie są długie podjazdy, lecz słońce, wiatr i zmienna nawierzchnia. Rodziny z dziećmi powinny zwrócić uwagę na fragmenty współdzielone z pieszymi oraz na krótki odcinek drogi publicznej w rejonie Klucz.
Nie próbuj też jechać rowerem po luźnym piasku, jeśli nie prowadzi tam wyraźnie oznakowana trasa. Koła szybko zapadają się w podłoże, a dodatkowo można uszkodzić delikatną roślinność. Pustynia najlepiej smakuje wtedy, gdy ogląda się ją z wyznaczonej drogi i zostawia miejsce w takim stanie, w jakim się je zastało.
Gdzie zacząć, jak dojechać i kiedy jechać
Najpopularniejsze miejsca rozpoczęcia wycieczki to parkingi przy Dąbrówce, Róży Wiatrów i Czubatce. Dąbrówka będzie wygodniejsza dla osób, które chcą przejechać całą pętlę, natomiast Róża Wiatrów sprawdzi się przy krótszym wariancie rodzinnym. W weekendy warto przyjechać wcześniej, bo okolica szybko się zapełnia.
Do samego szlaku nie dojeżdża pociąg. Jedną z najbliższych stacji jest Jaroszowiec Olkuski, położony kilka kilometrów od trasy, ale końcowy dojazd trzeba zaplanować osobno. Dla wielu osób najprostszy będzie samochód z rowerami na bagażniku, choć przed wyjazdem trzeba sprawdzić aktualne zasady parkowania.
Najlepsze warunki panują zwykle wiosną i jesienią. Latem wybrałbym poranek albo późne popołudnie, ponieważ otwarta przestrzeń szybko się nagrzewa i prawie nie daje cienia. Po intensywnych opadach nawierzchnia na leśnych odcinkach może być grząska, dlatego przed wyjazdem dobrze sprawdzić aktualne komunikaty dotyczące trasy.
Na 22-kilometrową pętlę zabierz co najmniej 1,5 litra wody na osobę, krem z filtrem, nakrycie głowy, okulary przeciwsłoneczne i podstawowy zestaw naprawczy. Telefon z naładowaną baterią również ma znaczenie, bo w otwartym terenie słońce i wiatr potrafią zmienić komfort jazdy szybciej, niż sugeruje łagodny profil trasy.
Jak zaplanować dłuższy dzień na Jurze
Velo Pustynia dobrze działa jako samodzielna atrakcja na kilka godzin, ale można połączyć ją z innymi punktami Jury Krakowsko-Częstochowskiej. W pobliżu znajdują się między innymi Klucze, Jaroszowiec i Olkusz, a dalszy przejazd można połączyć z odcinkami Velo Przemsza lub Rowerowego Szlaku Orlich Gniazd.
Jeśli organizujesz wyjazd z noclegiem, przyda się wcześniejsze planowanie city breaku. W tym przypadku największe oszczędności daje nie szukanie najtańszego noclegu za wszelką cenę, ale wybór miejsca, z którego łatwo dotrzesz na trasę i nie będziesz tracić czasu na codzienne dojazdy.
Dla osób, które chcą połączyć rower z bardziej aktywnym weekendem, ciekawym kierunkiem mogą być także ferraty w Polsce. Nie traktowałbym ich jako dodatku do tej samej jednodniowej trasy, lecz jako osobny punkt programu podczas dłuższego pobytu na Jurze.
Możesz też skrócić przejazd do około kilkunastu kilometrów i skupić się na utwardzonych odcinkach między głównymi punktami. To rozsądny wariant dla rodzin z małymi dziećmi, osób wracających do jazdy po przerwie albo tych, którzy chcą po prostu zobaczyć pustynię bez całodniowego planu.
Dobrze zaplanowana pętla pokazuje pustynię z każdej strony
Największą zaletą tej wycieczki jest różnorodność. W ciągu kilku godzin przejeżdżasz przez otwarte piaski, las, dolinę rzeczną i punkty widokowe, a przy tym nie potrzebujesz sportowej kondycji. Ja zaplanowałbym przejazd z zapasem czasu na postoje, bo najlepsze fragmenty nie są tymi, które pokonuje się najszybciej.
Na pierwszy raz wybierz Dąbrówkę lub Różę Wiatrów, zabierz rower trekkingowy albo gravelowy i sprawdź stan trasy przed wyjazdem. Taki spokojny plan pozwala zobaczyć Pustynię Błędowską bez pośpiechu, a jednocześnie uniknąć najczęstszego rozczarowania, czyli oczekiwania, że cała wycieczka będzie prowadzić po miękkim piasku.
