W masywie Raptawickiej Turni kryje się miejsce, które łączy krótki górski wypad, jaskiniową przygodę i jeden z ciekawszych widoków w Dolinie Kościeliskiej. Okno Pawlikowskiego nie jest jednak zwykłym punktem widokowym ani łatwo dostępną formacją przy szlaku. Wyjaśniam, czym są te skalne otwory, jak dojść do Jaskini Mylnej, czego spodziewać się w środku i dlaczego zejście do nich od dołu należy zostawić doświadczonym wspinaczom.
Najważniejsze informacje o wyprawie do skalnych okien w Dolinie Kościeliskiej
- Położenie znajduje się w zboczach Raptawickiej Turni, nad Doliną Kościeliską.
- Dojście z Kir do rejonu Jaskini Mylnej zajmuje zwykle około 1,5 godziny.
- Trudność podejście do jaskini jest strome i wyposażone w łańcuchy, a wnętrze bywa ciasne i mokre.
- Zwiedzanie główną trasą odbywa się jednokierunkowo, od południowego otworu do wyjścia w dolinie.
- Wspinaczka do południowego okna od dołu ma trudności III-IV i nie jest zwykłą trasą turystyczną.
Czym są te skalne okna i skąd wzięła się ich nazwa
Okna Pawlikowskiego to dwa naturalne otwory w skale, które łączą wnętrze Jaskini Mylnej z powierzchnią. Znajdują się na wysokości około 1098 m n.p.m., na lewym zboczu Doliny Kościeliskiej, w dolnej części wschodniej ściany Raptawickiej Turni.
Powstały w wyniku procesów krasowych, czyli długotrwałego rozpuszczania i wymywania wapiennej skały przez wodę. W środku nie zobaczymy typowej, efektownie oświetlonej jaskini naciekowej. Największe wrażenie robią tu surowe korytarze, światło wpadające przez otwory i widok na górną część doliny.
Nazwa wiąże się z Janem Gwalbertem Pawlikowskim, który w 1885 roku dokładniej zbadał głębsze partie jaskini i opisał jej układ. Samą nazwę „Mylna” zawdzięcza ona labiryntowi korytarzy, w którym łatwo stracić orientację, zwłaszcza po zejściu z oznakowanej trasy.
| Element | Informacja praktyczna |
|---|---|
| Lokalizacja | Dolina Kościeliska, zbocza Raptawickiej Turni |
| Wysokość okien | około 1098 m n.p.m. |
| Charakter miejsca | naturalne otwory w systemie Jaskini Mylnej |
| Widok | górna część Doliny Kościeliskiej i otaczające szczyty |
| Dostępność | wnętrze jaskini dostępne szlakiem, same otwory podcięte stromymi progami |
Jak dojść z Kir do Jaskini Mylnej
Najwygodniej rozpocząć wycieczkę przy wejściu do Doliny Kościeliskiej w Kirach. Dalej idę główną drogą doliny w stronę Polany Pisanej. Odcinek do rozwidlenia szlaków ma około 4,4 km i przeciętnemu turyście zajmuje mniej więcej 1 godzinę i 20-30 minut, zależnie od tempa oraz liczby postojów.
W pobliżu Polany Pisanej trzeba skręcić na podejście prowadzące do jaskiń. Początkowo szlak biegnie znakami czarnymi i czerwonymi. Krótki, ale wyraźnie stromy fragment prowadzi po skale zabezpieczonej łańcuchami. Po podejściu dociera się do rozwidlenia, przy którym czerwone oznaczenia prowadzą w stronę Jaskini Mylnej.
Od dna doliny do rejonu otworu wejściowego trzeba doliczyć około 15 minut stromego podejścia. Po drodze mija się Jaskinię Obłazkową, dlatego nie należy kierować się wyłącznie nazwą „Okno Pawlikowskiego” na mapie. Najpewniejszym punktem orientacyjnym pozostają oznaczenia szlaku i drogowskazy Tatrzańskiego Parku Narodowego.
Całą wycieczkę z Kir, przejściem przez jaskinię i powrotem zaplanowałbym na 3-4 godziny. Przy dużym ruchu, fotografowaniu i ostrożnym przechodzeniu przez ciasne miejsca czas może się wydłużyć.
Co naprawdę czeka na turystę w środku
Jaskinia Mylna nie przypomina obiektu z wygodną, równą ścieżką i sztucznym oświetleniem. W głównym ciągu trzeba poruszać się przy własnym świetle, schylać, omijać nierówności i liczyć się z tym, że buty oraz ubranie mogą się ubrudzić.
Najciekawszy moment pojawia się w niewielkiej sali, z której można dotrzeć do dwóch okien. Jedno z nich otwiera się ku wschodowi, drugie ku południu. To właśnie przez nie wpada światło i pojawia się widok, który po kilkunastu minutach w ciemności robi znacznie większe wrażenie niż oglądany z zewnątrz.
Główna trasa jaskini jest dostępna dla turystów, ale nie oznacza to, że będzie wygodna dla każdego. Występują niskie przejścia, śliskie fragmenty, błoto i kamienie. Niektóre boczne korytarze wymagają już umiejętności wspinaczkowych i odpowiedniego sprzętu, dlatego nie należy traktować ich jako przedłużenia zwykłej wycieczki.
Zwiedzanie a wspinaczka to dwie różne aktywności
Najczęstsze nieporozumienie polega na założeniu, że skoro można dojść do Jaskini Mylnej szlakiem, to da się również bezpiecznie podejść pod same okna od strony doliny. Tak nie jest. Otwory są podcięte kilkunastometrowymi progami, a południowe okno można osiągnąć od dołu drogą o trudnościach III-IV w skali wspinaczkowej.
Dla zwykłego turysty właściwym celem jest wejście do udostępnionej części jaskini i dojście do punktu, z którego widać światło oraz krajobraz przez skalny otwór. Nie trzeba wspinać się pod ścianą, zakładać liny ani opuszczać znakowanego szlaku, żeby przeżyć najciekawszą część tej wycieczki.
Jeżeli ktoś planuje działalność taternicką w niedostępnych partiach systemu, potrzebuje uprawnień, znajomości zasad TPN, odpowiedniego sprzętu i zgłoszenia wyjścia. Samodzielne próby pokonywania progów bez asekuracji to niepotrzebne ryzyko, szczególnie przy mokrej skale lub ograniczonej widoczności.
Jak przygotować się do przejścia
Najważniejszym elementem wyposażenia jest sprawna latarka czołowa. Telefon może być awaryjnym źródłem światła, ale nie zastąpi czołówki, gdy trzeba używać obu rąk albo przechodzić przez niski korytarz. Ja zabrałbym także zapasowe baterie lub drugą małą latarkę.
- wybierz buty trekkingowe z przyczepną podeszwą;
- załóż odzież, której nie szkoda pobrudzić;
- weź cienką warstwę chroniącą przed chłodem i wilgocią;
- nie wchodź w sandałach ani obuwiu miejskim;
- sprawdź komunikaty TPN i prognozę przed wyjściem;
- pilnuj oznaczeń, ponieważ boczne korytarze mogą prowadzić w trudny teren.
Po intensywnych opadach przejście może być bardziej mokre, a niektóre fragmenty śliskie. W takiej sytuacji rozsądniej odpuścić wnętrze jaskini niż próbować przechodzić je na siłę. Brak komfortu można zaakceptować, brak pewnego oparcia już nie.
Wycieczka może być ciekawa dla starszych dzieci i nastolatków, jeśli dobrze znoszą ciemność, ciasne przejścia i samodzielne poruszanie się po nierównym podłożu. Dla małych dzieci, osób z lękiem przed zamkniętymi przestrzeniami lub ograniczoną sprawnością ruchową lepszym wyborem będzie sama Dolina Kościeliska bez wchodzenia do jaskini.
Z czym połączyć wizytę w tym rejonie Tatr
Najlepiej potraktować okna jako jeden z punktów dłuższego spaceru, a nie cel, dla którego jedzie się wyłącznie na kilkanaście minut. Dolina Kościeliska oferuje po drodze polany, potok, skalne bramy i kilka innych jaskiń, choć każda z nich ma inne zasady dostępu oraz poziom trudności.
Można połączyć trasę z odpoczynkiem w rejonie Polany Pisanej albo podejściem w stronę schroniska na Hali Ornak. Trzeba jednak pilnować czasu, zwłaszcza jesienią, gdy szybciej zapada zmrok. W jaskini ciemność pojawia się od razu, niezależnie od tego, jak jasno jest na zewnątrz.
Wstęp do Tatrzańskiego Parku Narodowego i ewentualne opłaty parkingowe warto sprawdzić przed wyjazdem w aktualnym cenniku. Sama Jaskinia Mylna nie jest typową komercyjną atrakcją z kasą i przewodnikiem, dlatego zwiedzający powinni być przygotowani na naturalne warunki oraz samodzielne przejście oznakowanego ciągu.
Najlepszy plan na spokojne zobaczenie skalnego okna
Najrozsądniejszy wariant wygląda prosto: wejście do Doliny Kościeliskiej w Kirach, marsz do Polany Pisanej, podejście szlakiem do Jaskini Mylnej, przejście głównym ciągiem z czołówką i powrót oznakowaną trasą. Nie próbowałbym skracać drogi przez nieudokumentowane ścieżki ani schodzić pod otwory od strony ściany.
To miejsce najbardziej docenią osoby, które lubią połączenie górskiego spaceru i lekkiej speleologicznej przygody. Widok przez skalny otwór jest nagrodą, ale prawdziwy urok tej wycieczki tworzy kontrast między jasną doliną, surową skałą i nagłą ciszą pod ziemią.
